पतिपूजिकाकुमारीको कथा

जेतवन विहारमा बुद्ध विराजमान हुँदा, यो गाथा सावत्थीकी एक स्त्री पतिपूजिकाकुमारीको सन्दर्भमा उद्घोषित गरियो।

पतिपूजिकाकुमारी सावत्थीकी एक स्त्री थिइन्। उनले सोह्र वर्षको उमेरमा विवाह गरेकी थिइन् र चार छोरा जन्माइन्। उनी सुशील र उदार स्त्री थिइन्, जसलाई भिक्षुहरूलाई भोजन र अन्य आवश्यक वस्तुहरू दान गर्न अत्यन्त प्रिय थियो। उनी प्रायः विहार जान्थिन् र त्यहाँ सफाई, पानीका भाँडा भर्ने र अन्य सेवाहरू गर्थिन्।

पतिपूजिकासँग जातिस्सर (पूर्वजन्म स्मरण) ज्ञान थियो, जसद्वारा उनले आफ्नो विगतको जन्ममा तावतिंस स्वर्गमा मालाभारीको अनेकौं पत्नीहरूमध्ये एक भएको सम्झन्थिन्। उनले त्यहाँबाट तब प्राणत्याग गरेको पनि सम्झन्थिन् जब ती सबै बगैँचामा फूल छाँट्दै रमाइरहेका थिए। त्यसैले, उनले जब पनि भिक्षुहरूलाई दान गर्थिन् वा कुनै पुण्य कर्म गर्थिन्, उनले आफ्नो पूर्व–पति मालाभारीकी पत्नीको रूपमा तावतिंस लोकमा पुनर्जन्म होऊन् भनी प्रार्थना गर्थिन्।

एक दिन, पतिपूजिका बिरामी परिन् र त्यसै साँझ प्राणत्याग गरिन्। उनको तीव्र इच्छाअनुसार, उनी तावतिंस देवलोकमा मालाभारीकी पत्नीको रूपमा पुनर्जन्म भइन्। मानव लोकको सय वर्ष तावतिंसको एउटा दिन बराबर भएकोले, मालाभारी र उनका अरू पत्नीहरू अझै बगैँचामा रमाइरहेका थिए, र पतिपूजिकाको अभाव तिनीहरूलाई मुश्किलले थाहा भयो। जब उनी तिनीहरूमा फेरि सामेल भइन्, मालाभारीले उनलाई सोधे: “सम्पूर्ण बिहान कहाँ थियौ?” उनले तब उनलाई तावतिंसबाट प्राणत्याग, मानवलोकमा पुनर्जन्म, एउटा मानिससँग विवाह, चार छोराको जन्म, त्यहाँबाट प्राणत्याग, र अन्ततः तावतिंस फिर्ता भएको बारे बताइन्।

जब भिक्षुहरूले पतिपूजिकाको मृत्युको बारेमा थाहा पाए, तिनीहरू शोकाकुल भए। तिनीहरू बुद्धकहाँ गए र भने: “भगवन्, बिहान हामीलाई दान दिने पतिपूजिकाको साँझ प्राणत्याग भयो।” तिनीहरूलाई बुद्धले जवाफ दिनुभयो: “प्राणीहरूको जीवन अत्यन्त छोटो छ; कामभोगमा तृप्त हुन नपाउँदै तिनीहरू मृत्युले वशमा पारिन्छन्।”

त्यसपछि बुद्धले निम्न गाथा भन्नुभयो: