Content Description
8
रतन सुत्त
Pirith
रतन सुत्त (Ratana Sutta)
Complete 17 Verses with Nepali Translation
यानीध भूतानि समागतानि, भुम्मानि वा यानि व अन्तलिक्खे ।
सब्बेव भूता सुमना भवन्तु, अथोपि सक्कच्च सुणन्तु भासितं ॥
।।१।।
सब्बेव भूता सुमना भवन्तु, अथोपि सक्कच्च सुणन्तु भासितं ॥
।।१।।
नेपाली भावार्थ: यहाँ पृथ्वीमा वा अन्तरिक्षमा जम्मा भएका जति पनि दृश्य-अदृश्य प्राणी वा जीवहरू छन्, ती सबै सुखी र प्रसन्न होऊन् । साथै, मैले भन्ने कल्याणकारी वचनहरूलाई ध्यानपूर्वक सुनून् ।
तस्मा हि भूता निसामथ सब्बे, मेत्तं करोथ मानुसिया पजाय ।
दिवा च रत्तो च हरन्ति ये बलिं, तस्मा हि ने रक्खथ अप्पमत्ता ।।२।।
दिवा च रत्तो च हरन्ति ये बलिं, तस्मा हि ने रक्खथ अप्पमत्ता ।।२।।
नेपाली भावार्थ: त्यसैले हे भूतगण (जीवहरू हो)! तिमीहरू सबैले ध्यान दिएर सुन । मानव जातिप्रति मैत्रीभाव राख । जसले तिमीहरूलाई दिन-रात आदर र पूजा (भेटी) चढाउँछन्, तिनको तिमीहरूले सजग भई रक्षा गर ।
यं किञ्चि वित्तं इध वा हुरं वा, सग्गेसु वा यं रतनं पणीतं ।
न नो समं अत्थि तथागतेन, इदम्पि बुद्धे रतनं पणीतं ।
एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।३।।
न नो समं अत्थि तथागतेन, इदम्पि बुद्धे रतनं पणीतं ।
एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।३।।
नेपाली भावार्थ: यस लोकमा, परलोकमा वा स्वर्गहरूमा जति पनि बहुमूल्य रत्नहरू छन्, ती कोही पनि तथागत (बुद्ध) सँग समान छैनन् । बुद्ध नै सबैभन्दा श्रेष्ठ र उत्तम रत्न हुनुहुन्छ । यस सत्य वचनको प्रभावले सबैको कल्याण होस् ।
खयं विरागं अमतं पणीतं, यदज्झगा सक्यमुनी समाहितो ।
न तेन धम्मेन समत्थि किञ्चि, इदम्पि धम्मे रतनं पणीतं ।
एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।४।।
न तेन धम्मेन समत्थि किञ्चि, इदम्पि धम्मे रतनं पणीतं ।
एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।४।।
नेपाली भावार्थ: एकाग्रचित्त भएका शाक्यमुनि बुद्धले तृष्णाको क्षय, वैराग्य र जुन उत्तम अमृतमय 'निर्वाण' प्राप्त गर्नुभयो, त्यो धर्म (धम्म) सँग समान अरू केही छैन । यो धम्म नै अद्वितीय रत्न हो । यस सत्य वचनको प्रभावले सबैको कल्याण होस् ।
यं बुद्धसेट्ठो परिवण्णयी सुचिं, समाधिमानन्तरिकञ्ञमाहु ।
समाधिना तेन समो न विज्जति, इदम्पि धम्मे रतनं पणीतं ।
एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।५।।
समाधिना तेन समो न विज्जति, इदम्पि धम्मे रतनं पणीतं ।
एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।५।।
नेपाली भावार्थ: श्रेष्ठ बुद्धले जुन पवित्र समाधिको प्रशंसा गर्नुभएको छ, जसलाई तत्काल फल दिने 'आनन्तरिक समाधि' भनिन्छ, त्यो समाधि जस्तो उत्कृष्ट अरू केही छैन । यो धम्मको अमूल्य गुण हो । यस सत्य वचनको प्रभावले सबैको कल्याण होस् ।
ये पुग्गला अट्ठ सतं पसत्था, चत्तारि युगानि होन्ति ।
ते दक्खिणेय्या सुगतस्स सावका, एतेसु दिन्नानि महप्फलानि ।
इदम्पि सङ्घे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।६।।
ते दक्खिणेय्या सुगतस्स सावका, एतेसु दिन्नानि महप्फलानि ।
इदम्पि सङ्घे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।६।।
नेपाली भावार्थ: सत्पुरुषहरूद्वारा प्रशंसा गरिएका चार जोडी अर्थात् आठ प्रकारका आर्य पुद्गलहरू (सुगतका श्रावकहरू) छन्, जो दान योग्य छन् । उनीहरूलाई दिएको दान महाफलदायी हुन्छ । यो संघको उत्तम रत्न हो । यस सत्य वचनको प्रभावले सबैको कल्याण होस् ।
ये सुप्पयुत्ता मनसा दळ्हेन, निक्कामिनो गोतमसासनम्हि ।
ते पत्तिपत्ता अमतं विगय्ह, लद्धा मुधा निब्बुतिं भुञ्जमाना ।
इदम्पि सङ्घे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।७।।
ते पत्तिपत्ता अमतं विगय्ह, लद्धा मुधा निब्बुतिं भुञ्जमाना ।
इदम्पि सङ्घे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।७।।
नेपाली भावार्थ: जसले दृढ मनले गोतम (बुद्ध) को शासनमा आफ्नो कामना (राग) त्यागेका छन्, र जसले उत्तम अमृत निर्वाण प्राप्त गरेर निश्चलतापूर्वक त्यसको आनन्द भोगिरहेका छन्, यस्ता आर्यहरू पनि संघ रत्न हुन् ।
यथिन्दखीलो पथविस्सितो सिया, चतुब्भि वातेहि सम्पकम्पियो ।
तथूपमं सप्पुरिसं वदामि, यो अरियसच्चानि अवेच्च पस्सति ।
इदम्पि सङ्घे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।८।।
तथूपमं सप्पुरिसं वदामि, यो अरियसच्चानि अवेच्च पस्सति ।
इदम्पि सङ्घे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।८।।
नेपाली भावार्थ: जसरी जमिनमा गाडिएको इन्द्रखील (बलियो खम्बा) चारै दिशाको हावाले पनि हल्लाउन सक्दैन, त्यसै गरी जसले आर्य सत्यहरूलाई निश्चयका साथ देखेको छ, त्यस्ता सत्पुरुष पनि संघ रत्न हुन् ।
ये अरियसच्चानि विभावयन्ति, गम्भीरपञ्ञेन सुदेसितानि ।
किञ्चापि ते होन्ति भुसप्पमत्ता, न ते भवं अट्ठममादियन्ति ।
इदम्पि सङ्घे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।९।।
किञ्चापि ते होन्ति भुसप्पमत्ता, न ते भवं अट्ठममादियन्ति ।
इदम्पि सङ्घे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।९।।
नेपाली भावार्थ: जसले गम्भीर बुद्धिले सुभाषित आर्य सत्यहरूलाई स्पष्ट रूपमा बुझ्छन्, ती यदि अत्यन्त प्रमादी पनि भए, उनीहरूले आठौं भव (अन्तिम जन्म) सम्म मात्र लिन्छन्, सात भन्दा बढी जन्म लिँदैनन् ।
सहावस्स दस्सनसम्पदाय, तयस्सु धम्मा जहिता भवन्ति ।
सक्कायदिट्ठि विचिकिच्छितञ्च, सीलब्बतं वा यदि वत्थिकिञ्च ।
चतूहपायेहि च विप्पमुत्तो, छचामीठानि अबभो कातुं ।
इदम्पि सङ्घे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।१०।।
सक्कायदिट्ठि विचिकिच्छितञ्च, सीलब्बतं वा यदि वत्थिकिञ्च ।
चतूहपायेहि च विप्पमुत्तो, छचामीठानि अबभो कातुं ।
इदम्पि सङ्घे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।१०।।
नेपाली भावार्थ: जसले पहिलो पटक मार्गदर्शन (सोतापत्ति) प्राप्त गर्छ, उसका तीनवटा बन्धनहरू (सक्कायदिट्ठि, विचिकिच्छा, सीलब्बत परामर्श) नष्ट हुन्छन् । त्यो चारवटा अपाय (दुर्गति) बाट मुक्त हुन्छ, र छवटा असम्भव कर्म गर्न असमर्थ हुन्छ ।
किञ्चापि कम्मं करोति पापकं, कायेन वाचा उदचेतसा वा ।
अभब्बो सो तस्स पटिच्छदाय, अभब्बता दिट्ठपदस्स वुत्ता ।
इदम्पि सङ्घे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।११।।
अभब्बो सो तस्स पटिच्छदाय, अभब्बता दिट्ठपदस्स वुत्ता ।
इदम्पि सङ्घे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।११।।
नेपाली भावार्थ: सोतापन्न व्यक्तिले काया, वाचा, मनले पापकर्म गरे पनि त्यसलाई लुकाउन वा गोपन गर्न उसले सक्दैन, किनभने आर्यमार्ग दर्शन प्राप्त गरेकोले यो असम्भवताको प्रकाश भएको छ ।
वनप्पगुम्बे यथा फुस्सितग्गे, गिम्हानमासे पठमस्मिं गिम्हे ।
तथूपमं धम्मवरं अदेसयि, निब्बानगामिं परमं हिताय ।
इदम्पि बुद्धे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।१२।।
तथूपमं धम्मवरं अदेसयि, निब्बानगामिं परमं हिताय ।
इदम्पि बुद्धे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।१२।।
नेपाली भावार्थ: जसरी ग्रीष्म ऋतुको आरम्भमा वनका वृक्षहरू फूलले ढाकिन्छन्, त्यसरी नै बुद्धले परम हितको निम्ति निर्वाणतर्फ लैजाने उत्तम धम्मको उपदेश दिनुभयो । यो पनि बुद्धको एक श्रेष्ठ रत्न हो ।
वरो वरञ्ञू वरदो वराहरो, अनुत्तरो धम्मवरं अदेसयि ।
इदम्पि बुद्धे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।१३।।
इदम्पि बुद्धे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।१३।।
नेपाली भावार्थ: जो स्वयम् उत्तम, उत्तमलाई जान्ने, उत्तम दिने र उत्तमलाई धारण गर्ने अनुत्तर तथागतले नै उत्तम धर्मको उपदेश दिनुभयो । यो बुद्धको अर्को रत्न हो ।
खीणं पुराणं नवं नत्थि सम्भवं, विरत्तचित्ता आयतिके भवस्मिं ।
ते खीणबीजा अविरुळ्हिच्छन्दा, निब्बन्ति धीरा यथायं पदीपो ।
इदम्पि सङ्घे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।१४।।
ते खीणबीजा अविरुळ्हिच्छन्दा, निब्बन्ति धीरा यथायं पदीपो ।
इदम्पि सङ्घे रतनं पणीतं, एतेन सच्चेन सुवत्थि होतु ।।१४।।
नेपाली भावार्थ: जसको पुरानो कर्मको बीज सकिएको छ र नयाँको उत्पत्ति हुँदैन, जो भविष्यको भवप्रति विरक्त छन्, जसका बीजहरू नष्ट भएर फेरि उम्रने इच्छा नभएका, धीर व्यक्तिहरू दीपक जसरी निभ्छन् (निर्वाण प्राप्त गर्छन्)। यो पनि संघको रत्न हो ।
यानीध भूतानि समागतानि, भुम्मानि वा यानि व अन्तलिक्खे ।
तथागतं देवमनुस्सं पूजितं, बुद्धं नमस्साम सुवत्थि होतु ।।१५।।
तथागतं देवमनुस्सं पूजितं, बुद्धं नमस्साम सुवत्थि होतु ।।१५।।
नेपाली भावार्थ: यहाँ पृथ्वीमा वा आकाशमा आएका सबै भूतहरू, जसले देवता र मनुष्यहरूद्वारा पूजित तथागत बुद्धलाई नमस्कार गर्छन्, उनीहरूको कल्याण होस् ।
यानीध भूतानि समागतानि, भुम्मानि वा यानि व अन्तलिक्खे ।
तथागतं देवमनुस्सं पूजितं, धम्मं नमस्साम सुवत्थि होतु ।।१६।।
तथागतं देवमनुस्सं पूजितं, धम्मं नमस्साम सुवत्थि होतु ।।१६।।
नेपाली भावार्थ: यहाँ पृथ्वीमा वा आकाशमा आएका सबै भूतहरू, जसले देवता र मनुष्यहरूद्वारा पूजित तथागतको धर्मलाई नमस्कार गर्छन्, उनीहरूको कल्याण होस् ।
यानीध भूतानि समागतानि, भुम्मानि वा यानि व अन्तलिक्खे ।
तथागतं देवमनुस्सं पूजितं, सङ्घं नमस्साम सुवत्थि होतु ।।१७।।
तथागतं देवमनुस्सं पूजितं, सङ्घं नमस्साम सुवत्थि होतु ।।१७।।
नेपाली भावार्थ: यहाँ पृथ्वीमा वा आकाशमा आएका सबै भूतहरू, जसले देवता र मनुष्यहरूद्वारा पूजित तथागतको संघलाई नमस्कार गर्छन्, उनीहरूको कल्याण होस् ।
॥ रतन सुत्त निट्ठितं ॥
(सबैको कल्याण होस्)
(सबैको कल्याण होस्)